Hoogsensitief kind moeilijk in de zomervakantie? Dit zit erachter…
Mijn jongste wordt bijna zeven. Uitgerekend in de laatste week van het schooljaar. Een week waarin toch al zoveel samenkomt: het jaar dat wordt afgesloten, het idee dat hij moet wennen aan dat zijn juf straks niet meer “zijn” juf is, kennismaking met een nieuwe leerkracht, de spanning voor zijn kinderfeestje, en dan ook nog het grote mensenfeest. Er moet nog afgezwommen worden voor zijn B, en onder dat alles ligt dat kriebelende, groeiende verlangen naar vakantie. De laatste loodjes, noemen we dat thuis.
Als moeder voel ik het aan hem: hij houdt zich groot. Hij doet mee, hij is blij, hij telt af. En toch weet ik, ook als professional, dat dit precies het soort stapeling is waar een hoogsensitief kinderzenuwstelsel op een gegeven moment “vol” van raakt. Niet omdat er iets mis is met hem. Maar omdat er gewoon heel veel tegelijk gebeurt, en hoogsensitieve kinderen alles voelen, onthouden en verwerken. Elk afscheid, elke verandering, elke verwachting.
Als jij dit ook herkent bij jouw kind, dan ben je niet de enige. En je doet niets verkeerd.
Waarom een hoogsensitief kind overprikkeld raakt in de laatste schoolweek
Er wordt vaak gedacht dat hoogsensitieve kinderen trager verwerken dan andere kinderen. Dat klopt niet. Wat er werkelijk gebeurt, is dat hun brein dieper verwerkt. Er worden meer hersengebieden tegelijk aangesproken, waardoor een indruk, een emotie of een verandering grondiger en vollediger wordt doorleefd. Dat is een groot cadeau, want het maakt deze kinderen invoelend, alert en wijs voor hun leeftijd. Maar het betekent ook dat een opeenstapeling van gebeurtenissen, hoe leuk ook, letterlijk meer te verwerken geeft.
Kijk maar naar wat er in zo’n laatste schoolweek allemaal samenkomt:
– Een afscheid (van de juf, van de klas, van hoe het was) – Een nieuwe, onbekende volwassene om aan te wennen – Sociale spanning rond een kinderfeestje – De emotionele lading van een groot familiefeest – Prestatiedruk rond het zwemdiploma – En onderliggend: de opbouwende spanning van “bijna vakantie”
Voor een kind dat alles feller binnenkrijgt, is dit geen rijtje losse dingetjes. Het is één grote golf. En een hoogsensitief zenuwstelsel raakt sneller overprikkeld, juist omdat het zoveel waarneemt en zo grondig verwerkt.
Waarom juist het begin van de vakantie zo moeilijk is
Wat mij, ook als moeder, elk jaar weer opvalt: het misgaat vaak niet tijdens die drukke laatste week zelf. Het misgaat op de eerste vrije dag. Of de tweede.
Dat is geen toeval. Zolang er structuur is, zolang school, juf en programma nog bestaan, houdt een kind zich staande. Er is iets om je aan vast te houden, en veel hoogsensitieve kinderen zijn daar meesters in: ze passen zich aan, ze doen mee, ze houden vol. Maar dat aanpassen kost energie. En zodra de druk wegvalt, zodra er niets meer hoeft, heeft het lijf eindelijk de ruimte om te laten zien wat er de hele tijd al onder de oppervlakte zat.
Dit sluit aan bij wat Dan Siegel beschrijft met zijn “window of tolerance”: het gebied waarin een kind emoties nog kan reguleren en verwerken. Zolang een kind binnen dat venster blijft, functioneert het. Maar wanneer de opeenstapeling van prikkels en emoties dat venster te boven gaat, schiet het zenuwstelsel in overleving: boosheid, huilbuien, juist heel druk of juist helemaal stil worden. Bij hoogsensitieve kinderen is dat venster vaak smaller, simpelweg omdat er meer binnenkomt en dieper wordt verwerkt. En de eerste vakantiedagen zijn precies het moment waarop de “houd me staande”-modus niet langer nodig is, en dus losgelaten kan worden.
Met andere woorden: die uitbarsting op vakantiedag twee is geen teken dat de vakantie verkeerd begint. Het is een teken dat je kind eindelijk veilig genoeg voelt om het los te laten.
Tips voor ouders van een hoogsensitief kind in de vakantie
Je hoeft dit niet op te lossen. Je mag het vooral herkennen en er ruimte voor maken.
Verwacht de eerste dagen niet te veel. Plan de eerste vakantiedagen bewust leeg, of in elk geval rustig. Geen pretpark, geen tweede feestje, geen volle agenda. Juist niets moeten, is waar het zenuwstelsel naar snakt.
Benoem wat er is geweest. “Wat een week was dat, hè. Afscheid van juf, je feestje, het zwemdiploma. Dat is heel veel tegelijk.” Je hoeft het niet op te lossen, alleen te zien. Erkenning werkt vaak meer regulerend dan een oplossing.
Verwelkom het gedrag als taal. Als er een huilbui, een driftbui of juist een stil teruggetrokken kind verschijnt, is dat geen “moeilijk doen”. Het is het zenuwstelsel dat eindelijk lucht krijgt. Gedrag is nooit zomaar aandacht trekken, het wijst altijd naar een onderliggende behoefte, in dit geval waarschijnlijk: ontladen en herstellen.
Zoek lichaamsgerichte rust. Even niets, buiten zijn, knuffelen, een dag in pyjama. Het lichaam heeft tijd nodig om terug te zakken in rust, dat gaat niet vanzelf met een knip.
Wees mild voor jezelf. Ook jij hebt die laatste weken gedragen. Ook jouw systeem mag tot rust komen.
Terug naar mijn zoon
Ik weet nu al dat de dag na zijn laatste schooldag waarschijnlijk niet de vrolijke, luchtige vakantiestart wordt die ik zou willen. Er zal iets loskomen, een bui, een moment van “ik weet niet wat ik heb”, misschien juist wel op een dag waarop er niets bijzonders gepland staat. En ik weet nu ook: dat is niet het probleem. Dat is het teken dat hij eindelijk mag landen.
Hoogsensitiviteit is geen last die je moet dragen of oplossen. Het is een manier van diep en rijk in het leven staan, die soms om net iets meer ruimte, geduld en herstel vraagt dan we als maatschappij gewend zijn te geven. Als we die ruimte bieden, in plaats van de bui te willen wegwerken, groeit een kind daar juist sterker van.
Fijne, rustige start van de vakantie gewenst, aan jou en je kind.
Heb je behoefte aan een starter voor je vakantie met je kind. Wil je de overgang vergemakkelijken en verbinden met je kind. Neem dan een kijkje bij mijn ZomerAvonturen. Een setje van meer dan 30 activiteiten voor verschillende leeftijden die makkelijk en snel te doen zijn. Maar helpen ontspannen, ontprikkelen en verbinden met jezelf en elkaar. Klik op onderstaande link.